تبلیغات
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی - پرسشها و پاسخها درباره‌ی زبان از سال چهارم پیمان - بخش 4
 
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی
خدا با ماست
درباره وبلاگ


نوشته های احمد كسروی درباره زبان فارسی - بكوشش حسین یزدانیان
زبان پاك نوشته احمد كسروی
كافنامه نوشته احمد كسروی بكوشش فرهیخت

مدیر وبلاگ : رضا فرهیزش
نویسندگان

پرسش :

1- مایعات و جمادات كه بتازی كلمه‌ی جامعی است اولی برای تمام آبها و مانند آن و دومی برای تمام سنگها و مانند آنها در سخن و نگارش می‌آید. بفارسی بجای آنها چه باید نوشت و گفت؟.

2- ورق و اوراق و صفحه و صفحات كه بیشتر در كتاب و كاغذ و سایر چیزها مانند آن در سخن و نگارش می‌آید بجای آنها بفارسی چه باید نوشت؟.

از اهواز غلامحسین حیدری

پاسخ :

بجای مایعات و جمادات در زبان توده چیز روشنی نیست. گاهی مایع را « روان» و جماد را « سخت» می‌خوانند ولی این اندازه بس نیست. باید بجای آنها كلمه‌هایی پدید آورد و نامگزاری كرد و چون این كلمه‌ها بیشتر در دانش (علوم) بكار می‌رود باید نامگزاری را دانشمندان بكنند. ما چنین می‌دانیم كه بجای آنها كلمه‌های « گداخته» و « بسته» یا كلمه‌های « آبوار» و « سنگوار» می‌توان آورد. ولی نمی‌خواهیم این نامگزاری را كرده باشیم.[1]

2- « ورق» در عربی بمعنی برگ است. و اینكه كاغذ را ورق می‌خوانند از بهر مانندگی آن ببرگ می‌باشد. در فارسی نیز كلمه‌ی برگ را در كاغذ هم بكار می‌برده‌اند و اكنون نیز می‌توان بكار برد. « صفحه» هم روی است و می‌توان در فارسی « روی» را بجای آن نهاد.

در اینگونه كلمه‌ها بیشتر آنست كه فارسی آن رواج داشته است و همان را بعربی ترجمه نموده و كلمه‌ی عربی را روان گردانیده‌اند. چنانكه « در» را می‌دانیم چنین بوده فارسی زبانان هنوز هم می‌گویند : از این در و از آن در گفتگو كردیم. یك كتابی بپهلوی در دست ماست « فرهنگ پهلویك» كه بچندین در بخش می‌شود و در هر دری گفتگو از زمینه‌ی دیگری می‌شود. سپس چون بكار بردن كلمه‌های عربی در فارسی رواج یافته بجای آن كلمه‌ی « باب» را آورده‌اند و كتابها را نیز به بابها بخش كرده‌اند. همین حال را دارد كلمه‌های گفتار و جستار كه بجای آنها مقاله و مبحث را گزارده‌اند.

این در آن زمان هنری شمرده می‌شده كه كسی بجای یك كلمه‌ی فارسی كلمه‌ی عربی بكار برد. ما چون تاریخ سلطان محمود غزنوی را در كتاب ابن اثیر می‌خوانیم یكی از نزدیكان او را « علی خویشاوند» می‌نامد و می‌گوید چون خویش محمود بود با این نام خوانده می‌شد. ولی چون بكتاب بیهقی نگاه می‌كنیم او در همه جا « علی قریب» می‌نامد. از این گونه فراوان بوده است.

پرسش :

این تعبیر كه می‌گوید : (از صد سال باین طرف) گویا از زبانهای اروپایی بفارسی سرایت كرده. شما كه از كلمات عربی اجتناب می‌كنید آیا بجای آن چه بنظرتان می‌رسد.

تبریز س

پاسخ :

آن معنی كه می‌گویند در خود فارسی بوده. اینگونه معنیها چیزی نیست كه در یك زبانی باشد و در دیگری نباشد در فارسی آن را با كلمه‌ی « باز» می‌فهمانیدند : « از صد سال باز ... از سه روز باز ... از پریروز باز» هنوز عبارت « از دیر باز...» از میان نرفته است. ما نیز این كلمه را بكار می‌بریم. این نمونه‌ی بیكارگی و درماندگی زبانست كه خود مردم زبان ، نمی‌دانند چه بكنند و راههای آن را از دست داده‌اند.[2]

پرسش :

1- كلمه‌ی فلات را بعضی عربی و برخی فارسی می‌دانند و نیز می‌گویند كه از كلمه‌ی پلاتو كه از زبانهای اروپایی همین معنی را دارد گرفته شده بعبارت دیگر آن را كلمه‌ی اروپایی می‌شناسند.

2- جزا را با سزا چه فرق است آیا می‌توان جزا را در مقابل اعمال بد و سزا را در مقابل اعمال نیك قرار داد در صورتی كه عكس این عمل نیز مشاهده می‌شود؟...

دزفول گوشه‌گیر

پاسخ :

1- درباره‌ی كلمه‌ی فلات در سال یكم پیمان سخنانی نگارش رفته كه كوتاهشده‌ی آن را در اینجا می‌آوریم :

در فارسی جای بلند را پشته نامند و بجای پلاتو كه یكی از نامهای جغرافی است باید این كلمه را بكار برد. اینكه پاره‌ای آن را فلات نامیده‌اند باید پرسید اگر خود آن نام اروپایی را خواسته‌اند پس چرا دیگرگونه گردانیده‌اند؟... چرا همان « پلاتو» را نیاورده‌اند؟!.. و هرگاه ترجمه‌ی آن را خواسته‌اند و « فلات» كلمه‌ی عربی است در این حال باید گفت معنی درست نیست. زیرا فلات در عربی بمعنی بیابان بی‌آب و گیاه می‌باشد. این معنی كجا و آن معنی جغرافیایی كجا؟!. پس به هرحال این كلمه نادرست است و باید آن را بیكبار كنار نهاد.

2- جزا عربیست و سزا فارسی و هر دوی آنها در نیك و بد یكسان بكار می‌رود. « سزا» از سزیدن است و معنی آن « آنچه می‌سزد» می‌باشد. و اینك در نیك و بد هر دو می‌آید. لیكن در فارسی كلمه‌ی « پاداش» و « كیفر» نیز هست كه نخست بسزای كار نیك و دوم بسزای كار بد گفته می‌شود.



[1] كسروی بعدها برای جمادات « فوكاها» را برگزیده چنانكه خواهد آمد. گ.آ

[2] پیمان سال 4 : 497 - 501





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 6 تیر 1396 10:27 ب.ظ
I'm very happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the accidental misinformation that's
at the other blogs. Appreciate your sharing this
best doc.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 10:06 ق.ظ
This is very interesting, You're a very skilled blogger.
I've joined your rss feed and look forward to seeking more of your excellent post.

Also, I've shared your web site in my social networks!
جمعه 25 فروردین 1396 04:39 ب.ظ
Why visitors still use to read news papers when in this technological globe all
is existing on net?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر