تبلیغات
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی - پیشوند و پسوند
 
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی
خدا با ماست
درباره وبلاگ


نوشته های احمد كسروی درباره زبان فارسی - بكوشش حسین یزدانیان
زبان پاك نوشته احمد كسروی
كافنامه نوشته احمد كسروی بكوشش فرهیخت

مدیر وبلاگ : رضا فرهیزش
نویسندگان
یکشنبه 22 اردیبهشت 1392 :: نویسنده : رضا فرهیزش

در جای خود گفته‌ایم كه پیشوند و پسوند در فارسی جایگاه دیگری دارد و بسیاری از این كلمه‌ها با اینها پدید آید ولی باید معنی درست هر یكی را دانست و جز در آن معنی بكار نبرد و اینست ما معنی هر یكی را نیز در این فرهنگ بكوتاهی می‌نویسیم.

(معنی آنها بگشادی در شماره‌های سال چهارم آورده‌ایم).

دش دژ

این كلمه بمعنی بدی است كه با درشتی و ناتراشیدگی توأم باشد و ما در همه جا باین معنی بكار می‌بریم. بدینسان كه « دژخو» كسی را می‌گوییم كه گذشته از بدی خوی ناتراشیده و درشت نیز باشد. « دژآگاه» بكسی می‌گوییم كه گذشته از ناآگاهی بیابانی و نتراشیده نیز باشد و اینست آن را بجای كلمه‌ی وحشی بكار می‌بریم. بهمین سانست كلمه‌های دشنام و دژآهنگ و دژكام و دشمن و دژرفتار و مانند اینها و می‌توان در همه جا آن را بدین معنی آورد. و كلمه‌های نوینی درست كرد.[1]

پیشوند و پسوند

بر -  فرو

بر بمعنی بلندیست و ما در همه جا بهمین معنی بكار می‌بریم. مثلاً « برنشست» را زمانی می‌گوییم كه كسی بلند شود و بنشیند. بدینسان كه خوابیده راست شود و بنشیند. یا پیاده بلند شود و بر اسب نشیند. همینسانست : بر كشید ، برگرفت ، برگردید ، برافتاد ( بلند شد و افتاد ) برآهیخت ، برخاست ، برآورد ، بركند و مانند اینها. آخشیخ آن « فرو» است : فرو نشست ، فرو كشید ، فرو گرفت ، فرو گردید ، فرو افتاد ، فرو آهیخت ، فرو آورد.

در

این پیشوند زمانی آید كه كار ( فعل) آزاد باشد و در پس و پیش آن نامی ( اسم ) نباشد. مثلاً می‌گوییم : « از پی او رفت و چون در رسید گفت». اگر می‌گفتیم « باو در رسید» یا می‌گفتیم « در رسید باو» غلط می‌بود. « در رسید» جاییست كه « باو» نباشد. همین حالست در ، در گرفت و  درچید و درآورد و درآمد و دررفت و درنوشت و درپیچید و بسیار مانند اینها. ما نیز در همه جا باین معنی بكار می‌بریم.

باز

این پیشوند در جایی آید كه یك كار پی كار دیگری كرده شود و یا پی هم انجام گیرد و دامنه پیدا كند. مثلاً داده بود و بازستد و رفت و بازآمد و برداشت و بازنهاد. همچنین در بازآورد ، بازخواند ، بازداد ، بازگرفت ، بازیافت ، بازخرید ، بازگشت ، بازگفت.

بازگفت را بمعنی نقل كرد می‌آوریم و جهت آنست كه یك كار كه یكبار رو داده یكبار هم آنرا می‌گوییم كه تو گویی این كار دیگریست.

نیز كلمه‌های بازخواست و بازپرس و بازرس كه بكار می‌بریم همه از این راه است كه یك كار كه یكبار رو داده یكبار هم پرسیده می‌شود.

در جمله‌های از گفته‌ی خود باز ایستاد ( انكار كرد ) و مرا از كار بازداشت ، بچه را از شیر بازگرفت ، نیز همین معنی خواسته می‌شود. زیرا یك كاری از پیش رو داده و كار دیگری پس از آن رو می‌دهد[2].



[1] پشت جلد شماره‌ی 7 سال پنجم پیمان

[2] پشت جلد شماره‌ی نهم پیمان سال پنجم





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
جمعه 17 خرداد 1398 09:35 ب.ظ

I have been browsing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It's pretty worth enough for me. In my opinion, if all web owners and bloggers made good content as you did, the net will be much more useful than ever before.
دوشنبه 2 اردیبهشت 1398 08:39 ق.ظ
スーパーコピー時計代引きN品激安通販専門店
دوشنبه 2 اردیبهشت 1398 08:37 ق.ظ
日本一流のストアを目指す顧客に最高なスーパーコピーブランドの高品質と良い サービスをご提供しておる専門店でございます。
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 08:08 ب.ظ
Hi there, I enjoy reading through your article. I wanted to write a little comment to support you.
سه شنبه 29 فروردین 1396 10:59 ق.ظ
whoah this blog is great i love reading your posts.
Keep up the good work! You understand, lots of individuals are looking round for this info, you can aid them greatly.
شنبه 19 فروردین 1396 02:40 ب.ظ
This text is worth everyone's attention. When can I find out more?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر