تبلیغات
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی - باز خرده گیری و پاسخ آن
 
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی
خدا با ماست
درباره وبلاگ


نوشته های احمد كسروی درباره زبان فارسی - بكوشش حسین یزدانیان
زبان پاك نوشته احمد كسروی
كافنامه نوشته احمد كسروی بكوشش فرهیخت

مدیر وبلاگ : رضا فرهیزش
نویسندگان
سه شنبه 12 شهریور 1392 :: نویسنده : رضا فرهیزش

آقای پرویز داریوش می‌نویسد :

1- در شماره‌ی اخیر پرچم قسمت زندگانی من زیر عنوان « چند سخنی از پدرم» صفحه‌ی 340 سطر 15 نوشته شده است : « بیش از همه طلبه‌های مدرسه‌ها .... الخ» و حال آنكه طلبه بر وزن فعله در زبان عرب خود جمع است و بمعنی طالبان ، و در فارسی كنونی خصوصاً بمعنی طالبان علم است و جمع بستن ثانوی آن به « ها» دور از صحت است.

 

2- در خلال سطور پرچم بسیار جاها دیده می‌شود كه بعد از معدود عدد یك « یاء» نكره نیز اضافه شده است مانند « یك روزی» یا « یك شخصی» و امثال آن كه ظاهراً صحیح نیست و باید گفت « یك روز» و یا « روزی» اما در این قسمت تا آنجا كه من می‌دانم عموم نویسندگان دانشمند ایرانی كه متولد آذربایگان هستند و در خانه‌ی خود بزبان تركی تكلم می‌كنند باین اشتباه دچار شده‌اند و خواه ناخواه این لغزش را بكار زده‌اند!

3- لغزش سومین اندكی مهمتر است و از آنجا كه ممكن است برای عده‌ای سرمشق قرار گرفته و اینگونه اشتباهات را افزون كنند ناچار شرح بیشتری می‌دهم.

در یك یا دو سال قبل در مجله‌ی « ایران امروز» مقاله‌ای درباره‌ی « دساتیر» بقلم آقای ابراهیم پورداود استاد دانشگاه تهران نشر یافته بود و در آن پس از آنكه از مجعول بودن دساتیر و بالتبع لغات مستعمله‌ی آن سخن رفته بود آقای پورداود نویسنده‌ی مقاله‌ی مذكوره متعرض بعض فرهنگهای فارسی كه بعد از طبع دساتیر وسیله‌ی ملا فیروز در هندوستان بطبع رسیده‌اند ، شده بود. نخستین فرهنگها بعقیده‌ی نویسنده‌ی مذكور ، فرهنگ برهان قاطع است كه بگمان آنكه آن مقداری لغت فارسی ناب بدست آورده است مقدار زیادی لغات از دساتیر بفرهنگ خود نقل نموده است.

واژه‌ی « آمیغ» نیز كه در پرچم بمعنی « حقیقت» برگزیده شده است از جمله‌ی همان لغات است. چنانكه در كتاب « لغت فرس» تألیف اسدی طوسی طبع طهران مصحح آقای عباس اقبال صفحه‌ی 231 چنین مسطور است : آمیغ بمعنی آمیزش بود. عنصری گوید :

چو آمیغ برنا شد آراسته                                  دو خفته سه باشند برخاسته

رودكی گفت :

آه از این جور بد زمانه‌ی شوم                           همه شادی او غمان آمیغ

انتهی

گذشته از شباهت لفظی كامل و بینی كه میان آمیغ و آمیز یا آمیزش یافته می‌شود ، استعمال عنصری و خصوصاً رودكی كه مسلماً لغات دری را بخوبی می‌دانسته است بعقیده‌ی من دلیل كافی و وافی صحت معنی آمیغ « آمیزش» بشمار می‌رود.

و حتی بنقل یكی از رفقا از فرهنگ جهانگیری این لغت در آنجا نیز بمعنی آمیزش آمده است. (زیرا كه در حین تسوید این سطور مرا بفرهنگ دست نیست).

البته شما تنها بدیدن فرهنگ برهان قاطع و فرهنگهای متأخر بسنده نكرده‌اید و لابد است كه دلیلی محكم در دست دارید. و بسیار متشكر می‌شوم كه مرا نیز بر آن آگاه كنید.

می‌گوییم :

1- درباره‌ی « طلبه» ما می‌توانیم از خود نوشته‌ی آقای پرویز بخودش پاسخ دهیم. ایشان می‌نویسند : « طلبه بر وزن فعله خود در زبان عربی جمع است». این سخن راستست. چیزی كه هست ما آنرا در زبان فارسی بكار برده‌ایم. در فارسی « طلبه» را مفرد می‌دانند. مثلاً می‌گویند : « طلبه‌ها آمدند» ما نیز پیروی از مردم كرده‌ایم. مانند این ، كلمه‌ی « اعیان» و « اخلاق» و « احوال» است كه در عربی جمعست ولی در فارسی آنها را در معنی مفرد بكار می‌برند.

2- در كلمه‌ی « روزی» یا در مانندهای آن یاء در آخر برای ناشناختگی است (نكره بودن) و كلمه‌ی یك كه ما بسرش بیفزاییم برای (وحدت) خواهد بود ، و هیچ باكی نیست كه هر دو در یكجا گرد آید. هریكی معنی دیگری را می‌فهماند. راستست كه اگر « یك» را نیاورده بگوییم « روزی» چون كلمه‌ی روز مفرد است یگانگی از خود كلمه فهمیده خواهد شد. با اینحال آوردن آن نیز ایرادی ندارد و لغزش شمرده نشود.

3- اگر هم در زمانهای پیش بجای « آمیزیدن» ، « آمیغیدن» گفته می‌شده و « آمیغ» بمعنی « آمیز» می‌آمده است امروز دیگر نمی‌آید از آنسوی این كلمه‌هایی را كه ما نیازمندیم و همینكه در یك فرهنگی دیدیم برمی‌داریم و یا اگر كسی پیشنهاد كرد بی‌درنگ می‌پذیریم نیازی بجستجو درباره‌ی آنها ، و اینكه آیا در گذشته در آن معنی بكار می‌رفته یا نمی‌رفته نمی‌داریم. زیرا اگر هم در گذشته بآن معنی نیامده است باكی نخواهد بود كه ما آنرا بپذیریم و از این پس در آن معنی بكار بریم. ما خواستمان جستجو از حال گذشته‌ی كلمه‌ها یا پیروی از گذشتگان نیست. بلكه می‌خواهیم كلمه‌هایی را در یك معنیهایی كه نیازمندیم شناخته گردانیم كه در آینده بكار رود ، و اینست گاهی افتاده كه كلمه‌ای را خود پدید آورده‌ایم. (از شلپ و پرگ و مانند اینها)

پس اگر « آمیغ» و مانندهای آنها ساخته بوده است زیانی بكار ما نخواهد داشت.

چون با آقای پرویز در بیرون گفتگو نیز شده باین پاسخ كوتاه بس می‌كنیم. رویهمرفته ما می‌خواهیم فارسی را یك زبان درستی گردانیم ، و در این راه نخواهیم توانست پیروی از گذشتگان كنیم و گفته‌های آنها را پابند خود شناسیم. ما همان اندازه می‌خواهیم كه در حال آنكه زبان را درست می‌گردانیم بیكبار آنرا بهم نزنیم كه یكزبان بیگانه‌ای گردد و بخوانندگان دشوار افتد. ولی به هرحال یك زبان جدایی خواهد بود. بهمین نكته است كه راه را بسیار كند می‌پیماییم و چند گامی برداشته می‌ایستیم ، و دوباره گامهایی برمی‌داریم. آقای پرویز و دیگر جوانان باجربزه نیز هوش و اندیشه‌ی خود را بیش از همه در زمینه‌ی درستی و سامان زبان بكار اندازند و در این زمینه باشد كه یادآوریهایی بما كنند. این بمن نخواهد برخورد كه در زمینه‌ی زبان لغزشهایی پیدا كنم. ولی آنها كه آقای پرویز شمرده‌اند لغزش نبوده است و چنانكه پاسخ دادیم هر یكی عنوانی داشته.[1]



[1] پرچم نیمه ماهه : صفحه‌ی 454 - 456





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 2 تیر 1397 03:03 ب.ظ
Helⅼo thеre! Thіs post could not bе written any bettеr!

Reading thrоugh thіs post reminds me of my preᴠious room mate!
Ηe aⅼwɑys ҝept chatting abοut this. I wkll forward
tһis article too him. Prdtty ѕure һe will havee
a gοod read. Thаnk you for sharing!
شنبه 2 تیر 1397 04:07 ق.ظ
Do yoս mind if I quore a few of your posts
ɑѕ lonbg ɑs I provide credit аnd sources bahk tο your website?
Мy website iѕ in the very sae niche aas yours and my visitors woulⅾ certainly benefit fгom a lоt
of tthe information yоu present heгe. Ꮲlease ⅼet me
knoᴡ if this oқ with you. Many tһanks!
شنبه 22 اردیبهشت 1397 05:02 ب.ظ
hi!,I really like your writing very a lot! proportion we keep in touch extra about your post
on AOL? I require a specialist on this area to unravel my problem.
May be that is you! Looking aheaqd to peer you.
دوشنبه 30 مرداد 1396 08:29 ق.ظ
This article will help the internet visitors for creating new weblog or even a weblog from start to end.
شنبه 14 مرداد 1396 03:49 ب.ظ
Wonderful, what a website it is! This website provides helpful facts to us,
keep it up.
چهارشنبه 3 خرداد 1396 07:37 ب.ظ
Pretty! This was an extremely wonderful post. Thanks for providing this info.
دوشنبه 21 فروردین 1396 04:36 ب.ظ
Whats up very nice web site!! Guy .. Excellent ..
Superb .. I will bookmark your web site and take the feeds additionally?

I am glad to search out a lot of helpful info here
within the put up, we need work out extra techniques in this regard, thank you for
sharing. . . . . .
شنبه 12 فروردین 1396 07:48 ق.ظ
Everyone loves it when folks get together and share opinions.
Great blog, continue the good work!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر