تبلیغات
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی - پرسشها و پاسخها از دفترهای ماهانه 1324
 
نوشته های احمد كسروی در زمینه‌ی زبان فارسی
خدا با ماست
درباره وبلاگ


نوشته های احمد كسروی درباره زبان فارسی - بكوشش حسین یزدانیان
زبان پاك نوشته احمد كسروی
كافنامه نوشته احمد كسروی بكوشش فرهیخت

مدیر وبلاگ : رضا فرهیزش
نویسندگان

پرسش :

1- در زبان پاك بجای « افراط» و « تفریط» چه واژه‌هایی را توان بكار برد؟

« تندروی» و « كندروی» كه گاهی بكار برده می‌شود معنای درست این دو واژه را نمی‌رساند و در همه‌ی موارد نمی‌توان آنها را بكار برد. در حالی كه نیازمندی ما در زبان باین دو واژه بسیار است.

2- در زبان پاك اكنون كارواژه‌ای كه بمعنای استراحت كردن و راحتی نمودن باشد نیست. ممكن است كارواژه‌ی « یلیدن» را كه پیشتر در زبان فارسی بكار می‌رفته و از آن جداشده‌ها نیز می‌آمده ، چون (یل یله یلش یلان یلیدن) بكار برد.

چگونگی آنكه از نوشته‌هایی كه در دست است معنای درست این كارواژه را نمی‌توان معلوم داشت و در هر جا بمعنای دیگری بكار رفته است مثلاً :

1- یل همه جا بمعنای « پهلوان» و « زورمند» و « آزاده» و « جوانمرد» و « گردن فراز» بكار رفته است.

2- « یله» بمعنای « آزاد شدن» و « راحتی كردن» بعد از بند بكار رفته است مثلاً در این شعر « چو شیری كه از بند گردد یله».

3- « یلش» بمعنای « استراحت كردن» و « آزاد بودن» و « سر خود زیستن» بكار رفته.

4- « یلان» كه جمع « یل» است به همان معنای خودش تنها بكار نرفته : در بعضی جاها بمعنای « خواهندگان یك خواست» و در جاهای دیگر بمعنای « پهلوانان» و « گردنكشان» بكار رفته در حالی كه اینها هر كدام معنای جدایی می‌دارد.

5- « یلیدن» یا بزبان توده « یلیلی» كردن و « بی‌اراده و بدون خواستی روز گذرانیدن» بكار رفته.

هوده‌ای كه از این گفته‌ها توان برداشت آنكه ممكن است « یلیدن» را بمعنای استراحت كردن بكار برده و از آن جداییها آورد.

تهران احسانی

پاسخ :

1- بجای واژه‌های « افراط» و « تفریط» كه بمعنای بیش از اندازه یا كم از اندازه كردن و بودنست واژه‌هایی در فارسی یا در زبان پاك نیست و باید گزارده شود. چنانكه نوشته‌اید « تندروی» و « كندروی» آن معنیها را كه خواسته می‌شود نتواند رسانید و از ناچاریست كه اینها بكار برده می‌شود.

2- آنچه فهمیده می‌شود « یلیدن» همان رها شدن از بند و بسر خود بودنست. ما نیز بداشتن واژه‌ای بچنان معنایی نیازمندیم. پس باید آن را در همان معنی بگیریم و روانش گردانیم (و این كار را از امروز آغاز خواهیم كرد).

برای « استراحت» در فارسی « آسودن» را می‌داریم. آدم هنگامی كه تن خود را راست نگه ندارد و آن را شول گردانیده بروی متكایی یا دوشكی بیفتد یا بدیواریی تكیه كند آن را « یلیدن» باید گفت (و می‌گویند). ولی نه بمعنی استراحت ، بلكه بمعنی رها شدن از بند و بسر خود بودن.

یك واژه‌ی « رهیدن» (رها شدن) نیز می‌داریم كه بكار می‌بریم. ولی آن جز اینست. آن در جاییست كه كسی از گرفتاری برهد و آنگاه بیشتر در آن آهنگ (قصد) بدیده گرفته نشود. نیز در رهیدن نگاهمان به بیرون رفتن از بند است و بحالی كه پس از آن پیدا شده نگاهی نمی‌داریم. ولی در یلیدن نگاهمان به همان حالست. هرچه هست رهیدن جز یلیدنست و ما به هر دو نیازمندیم.

واژه‌ی « شولیدن» (شول شدن) نیز هست. آن نیز بمعنی جداییست و ما نیازمندیم. شولیدن سفت نبودنست. بیرون رفتن یا بسر خود نبودن خواسته نمی‌شود.

با اینحال باید واژه‌ی «یل» بمعنی پهلوان فراموش گردد و از میان رود. نیازی هم بآن نیست.[1]



[1] دفتر فروردین 1324 : 15





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
جمعه 17 خرداد 1398 09:35 ب.ظ

This is my first time pay a visit at here and i am truly impressed to read everthing at alone place.
شنبه 4 خرداد 1398 10:04 ق.ظ
best erectile dysfunction medication http://viagralim.us best erectile dysfunction medication !
Hi, its pleasant paragraph about media print, we all be familiar with media is a impressive source of data.
شنبه 17 فروردین 1398 12:57 ب.ظ
ルイヴィトンコピー、シャネルコピー.24時間以内に出荷し、3~4日に到着して、 当社の販売のさまざまな国際ブランド
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:53 ب.ظ
Hi, Neat post. There's an issue together with your website in internet explorer, could check this?
IE nonetheless is the marketplace chief and a large
component of other folks will miss your wonderful writing due to this problem.
جمعه 13 مرداد 1396 05:20 ب.ظ
Very descriptive post, I loved that a lot.
Will there be a part 2?
جمعه 6 مرداد 1396 08:14 ب.ظ
Hello, yup this paragraph is genuinely good and I have learned lot
of things from it concerning blogging. thanks.
چهارشنبه 23 فروردین 1396 06:15 ق.ظ
Good day! I could have sworn I've been to this site
before but after going through some of the articles I realized it's new to me.

Nonetheless, I'm definitely delighted I stumbled upon it
and I'll be book-marking it and checking back often!
یکشنبه 20 فروردین 1396 11:31 ق.ظ
Quality content is the crucial to attract the visitors to
visit the web page, that's what this web page is providing.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر